ვინილის ფირფიტა - ლადო ბურდული და რეცეპტი - რჩეული სიმღერები

თბილისი, 1987 წელი. საბჭოთა კავშირი იბზარება — ჯერ არ დაშლილა, თუმცა ბზარები უკვე აშკარად ეტყობა. საქართველოს სსრ-ში მოქმედებს კულტურული აპარატი, რომელიც წყვეტს, რა მუსიკამ უნდა იარსებოს, რომელი პოეზიის გაჟღერებაა ნებადართული და ვის ხმას აქვს უფლება, ისმოდეს. კომპოზიტორთა კავშირი აკონტროლებს სტუდიებს, სახელმწიფო — სცენებს. მისაღებ ჟღერადობად ითვლება სათუთად შემონახული ხალხური მემკვიდრეობა, აკურატულად შესრულებული კლასიკური მუსიკა და უსაფრთხო, შინაარსისგან დაცლილი ესტრადა. ყველაფერი, რაც რეალურ ბრაზს, პროტესტსა და სიბნელეს შეიცავს, კულტურა კი არა, პრობლემაა.

„რეცეპტი“ პირველივე ნოტიდან პრობლემას წარმოადგენდა.

ლადო ბურდული იმპერიისდროინდელი ქართული მუსიკალური სივრცის სრულიად გამორჩეული ფიგურაა. ფალიაშვილის სახელობის ცენტრალური სამუსიკო სკოლა, სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია, თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის კონტრაბასისტი — იგი როკ-მუსიკაში კლასიკური ტრადიციის უცოდინრობის გამო კი არ მოვიდა, არამედ იმის ცნობიერი უარყოფით, რასაც ეს ტრადიცია ემსახურებოდა. იგი არ ყოფილა მუსიკოსი, რომელმაც წესები ვერ ისწავლა; მან წესები სრულყოფილად შეისწავლა და შემდეგ გადაწყვიტა, რომ ისინი საკმარისი არ იყო. კულტურულ გარემოში, სადაც მორჩილება ჯილდოვდებოდა, ხოლო გადახრა ისჯებოდა, ასეთი მუსიკის შექმნა — უხეში, აგრესიული, ქართულენოვანი პანკის, რომელიც საშინაო სტუდიაში ინსტიტუციური მხარდაჭერისა და ოფიციალური პერსპექტივის გარეშე ჩაიწერა — მხოლოდ მხატვრული არჩევანი არ ყოფილა. ეს იყო წინააღმდეგობის აქტი.

ეს ჟღერადობა დარკ-პანკისა (Dark Punk) და ქოლდ-ვეივის (Cold Wave) გადაკვეთაზე დგას. თუმცა მას კონკრეტულად ქართულ, თბილისურ ხასიათს სძენს ვოკალი და ტექსტები. ბურდულის ლირიკა ტანჯვას უსაფრთხო დისტანციიდან არ აკეთილშობილებს — იგი მასში ცხოვრობს. ეს არის პოლიტიკური სიმღერები, რომლებიც არასდროს ჟღერს, როგორც პოლიტიკური სიმღერები. ისინი ჟღერს, როგორც ადამიანები. ამის მიღწევა ბევრად რთულია და ბურდულმა ეს შეძლო.

ის, რაც „რეცეპტმა“ 1980-იან წლებში შექმნა, სრულიად ახალი ორიენტირი გახდა ქართული მუსიკისთვის — დაფუძნებული ნამდვილ ქართულ იდენტობაზე, თუმცა დასავლეთისკენ მიმართული. მან საბჭოთა თაობის კულტურული კოორდინატები ცოცხალი, პატიოსანი და კომპრომისებისგან თავისუფალი რამით ჩაანაცვლა. თვით დასავლეთს კიდევ რამდენიმე წელი დასჭირდა იმ წერტილამდე მისასვლელად, სადაც ბურდული უკვე იმყოფებოდა: იგივე უხეში ენერგია, იგივე სიბნელე და იგივე სიტუაციის სიმწვავე, რაც საზღვარგარეთ 90-იანი წლების დასაწყისში, გრანჟისა და პოსტ-პანკის მოძრაობებში გამოჩნდა, აქ, თბილისში, უკვე არსებობდა — ჩაწერილი საშინაო სტუდიებსა და საკონცერტო დარბაზებში, ყოველგვარი ლეიბლისა და წინასწარი შაბლონების გარეშე.

ავტორები:

არტ დირექტორი: დავით კუპატაძე

ფირფიტის დიზაინი: სოსლან სანაკოტი

წარმოების ასისტენტი: ნასტია სართანია

მადლობა: ქეთევან დავითაშვილს; სალომე ოთარაშვილს; გვაჯის; გიორგი ქორიძეს